Η αλήθεια για τις αμυντικές δαπάνες της Ρωσίας



του Mark Galeotti

Εuropean Council on Foreign Relations 

Τα στερεότυπα για τις στρατιωτικές φιλοδοξίες της Μόσχας ξαφνικά φαίνεται να αμφισβητούνται όταν αξιόπιστες πηγές αμυντικών ειδήσεων, το HIS του Jane, έφερε τον τίτλο "Η Ρωσία ανακοινώνει τις βαθύτερες περικοπές στον αμυντικό προϋπολογισμό από τη δεκαετία του 1990”. Βασισμένος στην ανάλυση των αποδόσεων από το Ρωσικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο, αυτός ο ισχυρισμός ήταν πως ο αμυντικός προϋπολογισμός μειώθηκε κατά 25,5% συνολικά από τα 3,8 τρισ. ρούβλια (65,4 δισ. δολάρια) στα 2,8 τρισ. ρούβλια (48 δισ. δολάρια). Εάν είναι αλήθεια, αυτό θα είναι μια τεράστια συμφωνία, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο τα φιλόδοξα σχέδια του Putin για τον στρατιωτικό εκσυγχρονισμό, αλλά επίσης και την οικονομική σταθερότητα της χώρας, ακόμη και την ίδια την πολιτική του θέση.

Ωστόσο, όπως θα δούμε, ο τίτλος ήταν βαθιά παραπλανητικός. Οι λόγοι για αυτό δείχνουν πόσο προβληματικός μπορεί να είναι ο όρος "αμυντικές δαπάνες”. Η πραγματικότητα στο μεταξύ, αντανακλά το παράδοξο του Putin-ισμού, σύμφωνα με το οποίο ο πρόεδρος της Ρωσίας έχει ουσιαστικά παγιδευτεί απο τους δικούς του θριάμβους.

Μια μικρή συρρίκνωση

Ο αμυντικός προϋπολογισμός του 2017 υποχωρεί, αλλά σε καμία περίπτωση κατά ένα τέταρτο. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για αυτή τη σύγχυση.

Πρώτον, τα στοιχεία του ομοσπονδιακού υπουργείου αντιστοιχούν μόνο στις πραγματικές δαπάνες, όχι στην πλήρη κατανομή. Το State Defence Order για παράδειγμα, εκτελέστηκε μόνο κατά 88% το 2016. Όταν ιδωθεί με βάση το πρίσμα του υπουργείου, αυτό θα μπορούσε να μοιάζει με μείωση της προμήθειας κατά 12%, αν και στην πράξη τουλάχιστον μέρος αυτού του ελλείμματος είναι πιθανό να μείνει στα βιβλία και να δαπανηθεί το 2017.

Δεύτερον, τα βασικά στοιχεία για το 2016 διαταράχθηκαν από μια έκτακτη προσαρμογή. Τα τελευταία χρόνια, οι αμυντικοί προμηθευτές της Ρωσίας έχουν υποχρεωθεί να στραφούν σε εμπορικά δάνεια για να καλύψουν το κόστος της παραγωγής εξοπλισμού για τον στρατό. Το κόστος της εξυπηρέτησης αυτών των δανείων άρχιζε να έχει επίδραση στις τιμές και στην φερεγγυότητα των επιχειρήσεων, επομένως τον Δεκέμβριο του 2016 το υπουργείο Οικονομικών αποδέσμευσε πρόσθετα κεφάλαια μόλις άνω των 700 δισ. ρουβλίων. Αυτό με τη στενή έννοια των βιβλίων του υπουργείου Οικονομικών, ανέβασε απότομα τον αμυντικό προϋπολογισμό του 2016 από τα 3,07 τρισ. ρούβλια στα περίπου 3,8 τρισ.

Βγάλτε το αυτό από την εξίσωση, και η υποκείμενη τάση είναι μάλλον πιο μετριοπαθής: μια πλασματική μείωση κατά 7% περίπου. Η πιθανή πραγματική μείωση είναι ίσως ακόμη μικρότερη. Και αυτό διότι στη Ρωσία -ακόμη περισσότερο από ό,τι στη Δύση- οι δαπάνες για την άμυνα και την ασφάλεια συχνά εμφανίζονται σε διαφορετικές γραμμές του προϋπολογισμού και σε σκοτεινές θέσεις. Η προ στρατολόγησης εκπαίδευση και δεξιότητες, ανατίθεται σε σχολεία μέσω του ανανεωμένου GTO (Έτοιμοι για Εργασία και Άμυνα) πρόγραμμα. Το κόστος για αυτό προέρχεται από τον προϋπολογισμό για την εκπαίδευση, ενώ μέρος της βοήθειας και του αναπτυξιακού προϋπολογισμού πιθανώς καταβάλλεται για τους μισθοφόρους που πολεμούν στη Συρία.

Υπάρχει επίσης ένα ζήτημα για τον χωρισμό του προϋπολογισμού. Στις αρχές του 2016 το υπουργείο Οικονομικών ήθελε να εφαρμόσει την ίδια μείωση κατά 10% του αμυντικού προϋπολογισμού όπως εφαρμόζεται σε άλλες κρατικές υπηρεσίες. Αλλά μέχρι το τέλος του έτους, αυτό είχε μειωθεί σε μόλις 6%.

Τέλος, προηγούμενες πρακτικές έχουν αποδείξει ότι στη διάρκεια του έτους είναι πιθανό να υπάρξουν νέες μειώσεις (ιδιαίτερα εάν αυξηθούν οι τιμές του πετρελαίου) και ειδικά κονδύλια για συγκεκριμένα projects, τα οποία θα αυξήσουν το μέγεθος του προϋπολογισμού του 2017 πέρα από τις τρέχουσες εκτιμήσεις.

Εάν προστεθούν όλοι αυτοί οι παράγοντες η πραγματική αλλαγή στον αμυντικό προϋπολογισμό είναι πιθανό να διαμορφωθεί στο 5% -πολύ πιο μακριά από το 25,5% που είναι η εκτίμηση του Jane. Όχι ότι αυτό δεν είναι σημαντικό. Θα αποτρέψει την Ρωσία από το να πετύχει τον επίσημο στόχο της για εκσυγχρονισμό του 70% των δυνάμεων της μέχρι το 2020, και έρχεται σε αντίθεση με την τάση στις ΗΠΑ, όπου ο Donald Trump έχει δεσμευτεί σε αυξήσεις των αμυντικών δαπανών που υπερβαίνουν τις συνολικές ρωσικές δαπάνες.

Και πάλι είναι πάρα πολύ

Ωστόσο είναι πολύ περισσότερο από ό,τι θα πρέπει να δαπανά η Ρωσία εάν ενδιαφέρεται για την μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική στήριξη. Οι αμυντικές, οι αστυνομικές και άλλες δαπάνες σχετικά με την ασφάλεια, αυτή τη στιγμή αντιστοιχούν στο ένα τρίτο περίπου του συνολικού ομοσπονδιακού προϋπολογισμού (σε σχέση με το 2,3% για την υγεία και το 3,5% για την εκπαίδευση) -ένα εντελώς μη βιώσιμο επίπεδο.

Αυτή η δέσμευση στις στρατιωτικές προμήθειες όποιο και αν είναι το κόστος για την κοινωνία, εξηγείται όχι μόνο από τον στρατιωτικό συντηρητισμό και το αναπόφευκτο δέλεαρ για το λαμπερό και το νέο. Επίσης αντανακλά τον βαθμό στον οποίο, όπως τμήματα της εκπαίδευσης, της επιστήμης και παρόμοιων προϋπολογισμών, συγκαλύπτουν στην πραγματικότητα τις αμυντικές δαπάνες, έτσι και ο προϋπολογισμός των συμβάσεων, σε ένα συγκεκριμένο βαθμό καλύπτει την περιφερειακή οικονομική στήριξη. Όταν ο Serdyukov ήθελε να αναστείλει τις παραγγελίες για τανκ το 2011, ο Putin δημοσίως τον απέτρεψε, έχοντας επίγνωση του βαθμού στον οποίο η κατασκευαστική Uralvagonzadov ήταν μια βασική πηγή πολιτικής στήριξης αλλά και οικονομικός κεντρικός άξονας της περιοχής. Παρομοίως, το κύριο σκεπτικό για την παραγγελία Mig-365 Fulcrum, είναι να διατηρηθεί βιώσιμη η επιχείρηση MiG υπό το πρίσμα των χαμηλών παραγγελιών.

Η φυλακή του Putin

Έτσι, εδώ είναι το παράδοξο. Οι βιώσιμες και γενναιόδωρες αμυντικές δαπάνες έχει πραγματικά δώσει στον Putin έναν στρατό με μεγάλη δυναμική. Έχει επίσης διατηρήσει τις αμυντικές επιχειρήσεις -σε πολλές περιπτώσεις εξαρτώνται πόλεις και περιοχές από αυτές- βιώσιμες έναντι των αδιάφορων πιέσεων της αγοράς. Ωστόσο αυτοί ακριβώς είναι οι λόγοι για τους οποίους σημαντικές περικοπές δαπανών είναι τώρα πολιτικά αδιανόητες, ιδιαίτερα όσο πλησιάζουμε στις προεδρικές εκλογές του 2018, που ξεκάθαρα θα είναι μια θριαμβευτική στέψη και πανηγυρισμός του Putin.

Ως εκ τούτου, ο putin είναι με πολλούς τρόπους θύμα της δικής του επιτυχίας. Αναγκάζεται να ξοδεύει λεφτά -που θα μπορούσαν να αφιερωθούν σε άλλους σκοπούς- για συχνά αμφισβητήσιμες προκλήσεις ασφαλείας προς τη Ρωσία. Μπορεί να μην είναι πολύ άνετο για τη Δύση που αυτή τη στιγμή δυσκολεύεται με τις δικές της αμυντικές προκλήσεις, αλλά ο Putin μπορεί στην πραγματικότητα να είναι η μεγαλύτερη απειλή της Ρωσίας, υποθηκεύοντας τη μελλοντική οικονομική και κοινωνική πρόοδο για βραχυπρόθεσμο κέρδος.

0 σχόλια